درباره اتصالات الکتروفیوژن چه می دانید؟

در این مقاله درباره اتصالات الکتروفیوژن، جوش الکتروفیوژن و مراحل آن توضیحاتی ارائه می گردد.

اگر از افرادی باشید که با خطوط انتقال آب و گاز سروکار دارند، حتما نام اتصالات الکتروفیوژن را شنیده‌اید. اتصالات الکتروفیوژن درواقع از انواع اتصالاتی است که در خطوط انتقال گاز و آب، از آن استفاده می‌شود که از محبوب‌ترین نوع اتصالات هم به شمار می‌رود. از اتصالات الکتروفیوژن به دلیل امنیت بالای آن، بیشتر در خطوط انتقال گاز استفاده می‌شود. در کشور ما هم به دلیل وجود نفت و گاز و انتقال گاز به وسیله لوله‌ها به کشورهای دیگر، بایستی تاسیسات مطمئن و با ایمنی بالایی ساخته شود و این روش که دارای استاندارد(IGS) شرکت گاز ایرانهم هست، می‌تواند بهترین روش برای اتصال لوله‌های گاز باشد.

اتصالات الکتروفیوژن

اما الکتروفیوژن چیست؟

یکی از سوالاتی که حتما ذهن شما رو درگیر کرده، این است که الکتروفیوژن چیست؟ در پاسخ به این پرسش باید بگویم الکتروفیوژن درواقع یک عملیات جوشکاری برای جوش دادن انواع لوله‌های پلی اتیلن به یکدیگر است اما در بازار و به طور کلی، به اتصالاتی که در این عملیات جوشکاری مورد استفاده قرار می گیرد هم اتصالات الکتروفیوژن می‌گویند.

در سال 1933 پلی‌اتیلن توسط یک شرکت انگلیسی کشف شد و اولین‌بار در سال 1960 میلادی برای انتقال گاز از آن استفاده شد که به دلیل عمر زیاد و انعطاف‌پذیری، استفاده از آن تا امروز هم ادامه پیدا کرد.

به طور کلی، الکتروفیوژن روشی برای اتصال پلی‌اتیلن و سایر لوله‌های پلاستیکی است که دارای عناصر گرمایش الکتریکی داخلی هستند. همچنین روشی ایمن برای جوشکاری است زیرا نیازی به استفاده از تجهیزات خطرناک ندارد و نوع اتصال آن هم بسیار مقاوم است.

جوش الکتروفیوژن چیست؟

آیا شما هم بعد از شنیدن کلمه جوشکاری به یاد جرقه‌های آتشین و صداهای زیاد افتادید؟ خب باید بگویم در اتصالات الکتروفیوژن، اینگونه نیست و با جوشکاری‌هایی که تا به حال دیده‌اید تفاوت دارد. در اتصالات جوشکاری معمولی، از یک وسیله گرم کننده برای حرارت دادن سطوح لوله استفاده می‌شود اما در جوش الکتروفیوژن، حرارت به‌ صورت داخلی است و حرارت با اتصال برق به مواد رسانای قرار گرفته در اتصالات، به‌وجود می‌آید یعنی در واقع برای تولید حرارت از برق استفاده می‌شود.

به طور کلی لوله‌های پلی‌اتیلن به 3 روش به یکدیگر متصل می‌شوند.

جوش الکتروفیوژن

  1. جوشکاری لب به لب
  2. جوشکاری الکتروفیوژن
  3. استفاده از پیچ

جوشکاری لب به لب

جوشكاری لب به لب با صفحه داغ،  در صورت درست انجام شدن یکی از بهترین نوع جوش‌ اتصالات لوله‌های پلی‌اتیلن است و مناسب لوله‌هایی است که از نظر قطر، ضخامت و جنس، برابر و یکسان باشند. از این مدل جوشکاری در شبکه‌های توزیع فاضلاب، آبرسانی و آتش نشانی استفاده می‌شود.

جوشکاری الکتروفیوژن

جوشکاری به روش الکتروفیوژن در شبكه‌های گازرسانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و طبق توصیه استاندارد شرکت ملی گاز ایران و DIN آلمان، با توجه به مقاومت بالای این مدل جوشکاری، اتصالات الکتروفیوژن بیشترین بازدهی را برای استفاده در خط لوله‌های گازرسانی دارند.

جوشکاری الکتروفیوژن

در لوله‌های پلی‌اتیلن, استحکام جوش ایجاد شده به روش الکتروفیوژن، بیشتر از جوش ذوبی معمولی یا جوشکاری لب به لب است اما انتخاب مناسب‌ترین نوع اتصالات لوله‌های پلی‌اتیلن بستگی به کاربرد خط لوله، نیازمندی‌ها و امکانات موجود دارد. مثلا در خطوط آبرسانی و فاضلاب معمولا از اتصالات پیچی و جوشکاری لب به لب استفاده می‌شود و در خطوط گاز به دلیل حساسیت بالای آن و نیاز به امنیت بیشتر، از جوشکاری الکتروفیوژن استفاده می‌شود.

در مبحث تامین برق مورد نیاز در روش الکتوفیوژن هم باید بگویم: برای اعمال یک توان ثابت ورودی برق، نیاز به جعبه‌های کنترل‌گر است که این جعبه‌ها خودشان منشا تولید جریان نیستند اما انرژی را از یک منبع می‌گیرند و آن را برای اتصالات الکتروفیوژن تنظیم می‌کنند. منبع تغذیه برای این اتصال، یک ژنراتور است که این ژنراتور باید کیفیت بالا و خروجی یکسان داشته باشد.

 تامین برق مورد نیاز در روش الکتوفیوژن

روش اتصال لوله‌ها در اتصالات الکتروفیوژن

شاید بسیاری از شما نام اتصالات الکتروفیوژن، را شنیده باشید و کاربرد آن را هم بدانید اما ندانید که این روش اتصال چگونه انجام می‌شود؟! خب برای اینکه بدانید اتصال لوله‌ها در این روش چگونه است با ادامه مقاله همراه باشید.

در اتصالات الکتروفیوژن، از انواع کوپلر یا متصل کننده برای اتصال لوله استفاده می‌شود. کوپلرها در واقع قطعاتی از جنس پلی‌اتیلن و به شکل اتصالات لوله هستند که درون آن المنت حرارتی قرار دارد و دو‌سر این المنت‌ها برای اتصال به برق مشخص شده‌‍‌ است.

ابتدا کوپلر مانند یک غلاف، دو سر لوله یا اتصالاتی که قرار است به یکدیگر متصل شوند را در برمی‌گیرد. سپس دو سر کوپلر به جریان الکتریسیته متصل شده و پلاستیک آن ذوب می‌شود. حرارت ایجاد شده، دو سر اتصال مورد نظر را نیز ذوب کرده و در نهایت کوپلر به صورت یک غلاف، دو سر اتصال را در بر می‌گیرد. بعد از سرد شدن محل اتصال، گیره‌های فلزی کوپلر از قطعات جدا می‌شود و تمام! به همین سرعت اتصال لوله‌ها با روش الکتروفیوژن انجام شد.

 روش اتصال لوله‌ها در اتصالات الکتروفیوژن

وسایل مورد نیاز در جوش الکتروفیوژن

در یک عملیات موفق جوش الکتروفیوژن، استفاده از ابزار مناسب و اختصاصی، ضروری است. همیشه سعی کنید قبل از شروع عملیات جوشکاری، کنترل کنید که همه تجهیزات مورد نیاز، موجود باشند و اگر نیاز به کالیبراسیون دارند، کالیبره شوند. به طور کلی وسایل مورد نیاز در جوش الکتروفیوژن شامل موارد زیر است.

  • وسایل اندازه‌گیری مانند متر، نوار و غیره
  • تجهیزات برش لوله
  • مداد یا خودکار برای علامت‌گذاری
  • ابزار خراش‌دادن
  • دستمال تمیز که با الکل خیس شده باشد و خشک نباشد
  • آچارهای مخصوص
  • ابزارهای نگهداری لوله‌ها مانند گیره
  • ژنراتور برق

وسایل مورد نیاز در جوش الکتروفیوژن

رعایت چند نکته درعملیات اتصالات الکتروفیوژن

در اتصالات الکتروفیوژن برای اینکه یک اتصال خوب و با کیفیت داشته باشید، رعایت چند نکته حائز اهمیت است که در زیر به برخی از آن‌ها اشاره میکنیم.

  • پخش حرارت باید به صورت یکنواخت در طول جوش انجام شود.
  • درجه حرارت و فشار قسمت ذوب شده باید با دقت و تمام‌وقت، کنترل شود.
  • از وارد شدن آسیب به سیم پیچ کوپلر جلوگیری شود.
  • زمان مناسب برای انجام اتصال الکتروفیوژن در نظر گرفته شود.
  • لوله به صورت عمود بر محور آن بریده شود و زبری‌ها با سمباده صاف شود.
  • لوله کثیف نباشد و هر نوع کثیفی از روی لوله پاک شود.
  • قسمت تراشیده شده لوله با مواد مناسب تمیز شود (مانند ایزو پروپانول).
  • درهر اتصالی، استفاده از گیره، برای نگهداری مجموعه درحال اتصال ضروری است.
  • با توجه به مشخصه‌های مورد نیاز از نظر ولتاژ و زمان جوش، کنترل‌های لازم باید روی آن انجام شود.
  • نقاط اتصال حداقل 10 دقیقه پس از پایان‌کار، نباید حرکت داده شوند.
  • سطح لوله قبل از عملیات جوشکاری باید با دقت بررسی شود تا هیچگونه خراشی نداشته باشد، زیرا وجود خراش باعث ایجاد نشتی در محل اتصال می‌شود.

در انتها گفتن این نکته هم خالی از لطف نیست که هرچند اتصالات الکتروفیوژن ممکن است جهت محافظت در برابر تاثیرات نور فرابنفش، حاوی یک افزودنی سیاه کربنی باشند، اما با این‌حال بهتر است این اتصالات را در معرض نور مستقیم خورشید قرار ندهید، زیرا ممکن است تاثیر منفی در عملکرد اتصالات داشته باشد.

رعایت چند نکته درعملیات اتصالات الکتروفیوژن

تست عملیات اتصالات الکتروفیوژن

پس از عملیات اتصال الکتروفیوژن، یکی از آزمون‌هایی که می‌توانید برای تست کردن مقاومت ناحیه جوش‌خورده و به طور کلی میزان کیفیت کار انجام شده انجام دهید، آزمون “فشار” است

این آزمون را باید حداقل یک ساعت بعد از جوشکاری و زمانیکه لوله‌ها کاملا خنک باشند انجام دهید. به اینصورت که با اعمال فشار داخلی به لوله، در صورتیکه بعد از 10 دقیقه، کاهشی در مقدار فشار مشاهده نشد، یعنی این عملیات با موفقیت انجام شده است و در صورتی که افت فشار مشاهده شد، یعنی اتصال به خوبی انجام نشده است.

 مزایای اتصالات الکتروفیوژن چیست؟

اما واقعا چرا باید از اتصالات الکتروفیوژن استفاده کنیم و آیا استفاده از آن نسب به سایر روش‌ها، مزایایی هم دارد یا خیر؟ در پاسخ باید گفت: بله، این روش مزایای زیادی دارد که در زیر به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌کنیم.

  • اولین و مهمترین ویژگی اتصالات الکتروفیوژن، ایمنی بسیار بالای آن است که باعث حذف موانع، درهنگام انجام پروژه‌ها است و همچنین نیاز به تعمیرات در آینده را هم برطرف کرده است.
  • اتصالات الکتروفیوژن باعث سهولت و سرعت عمل بالای اجرای کار و درنتیجه باعث صرفه‌جویی      در زمان اجرای پرژه می‌شود.
  • اتصالات الکتروفیوژن با انعطاف پذیری بالایی که دارند ایمنی را در زلزله‌ها و لرزش‌ها      فراهم می‌آورند.
  • در این اتصالات، خوردگی در لوله‌ها ایجاد نخواهد شد و لوله‌ها سالم خواهند ماند.
  • اتصالات الکتروفیوژن، مقاومت بسیار بیشتری در برابر فشار و ضربه دارند.
  • در سطوح و زمین‌های شیب‌دارو حتی ارتفاعات، استفاده از اتصالات الکتروفیوژن بسیار راحت‌تر است.
  • به دلیل سهولت در نصب اتصالات الکتروفیوژن وعدم دخالت انسان درعملیات اتصال و جوشکاری، خطای انسانی هم در آن بسیار کمتر می‌شود.
  • در اتصالات الکتروفیوژن به علت نصب سریعتر، از هدر رفتن آب یا گاز در شبکه‌های گازرسانی و آبرسانی جلوگیری می‌شود.

از دیگر مزایای اتصالات الکتروفیوژن می‌توان به ایجاد سطح جوش صاف، سهولت در تمیز‌کاری، جلوگیری از نفوذ آلودگی به منطقه جوشکاری و جلوگیری از موانع و خسارات احتمالی، اشاره کرد.

 

مزایای اتصالات الکتروفیوژن

اما در کنار همه این مزایا، اتصالات الکتروفیوژن دارای دو عیب هم هستند. اول اینکه در لوله‌های با قطر زیاد، از سایر روش‌های اتصال لوله گران‌تر هستند.

خب همانطور که می‌دانید قیمت اتصالات الکتروفیوژن می‌تواند با توجه به مواردی همچون برند، کیفیت، کشور سازنده، درجه استاندارد، کیفیت متریال به کار رفته وضخامت، متفاوت باشد. اتصالاتی که دارای برندهای معتبر و شناخته‌شده هستند، آزمون‌های کنترل کیفیت، سنجش مقاومت و آزمون‌های دیگر را گذرانده و درجه استاندارد معتبری را تحت نظر اتحادیه های اروپایی کسب کرده‌اند. این اتصالات دارای کد شناسه معتبر هم هستند و توسط نمایندگی‌های شناخته شده و معتبرعرضه می‌شوند و در نتیجه گران‌تر هم هستند

دومین مشکل این اتصالات هم این است که سیم پیچ‌های قرارداده شده در آن، بازیافت قطعات را سخت‌تر می‌کند که این مشکل در جوشكاری به روش لب به لب وجود ندارد.

در پایان باید گفت نصب الکتروفیوژن باید توسط افرادی که برای جوش الکتروفیوژن آموزش دیده‌اند و دارای گواهینامه هستند انجام شود. پس اگر دستی بر آتش دارید، با کمی آموزش و تمرین می‌توانید جوش الکتروفیوژن را هم انجام دهید.

 به نقل از : تکاب اتصال دماوند